Kara deliklerin gizemi çözülüyor

0

Gök kubbenin merak edilen oluşumlarından biri de kara deliklerdir hiç şüphesiz.

Kara deliklerin uzayın süpürge makinesi misali çevresindeki her şeyi içine alan büyük bir öğütücü olduğunu söyleyebiliriz. Yakınındaki her şeyi içine çekmesi ile adını duyuran bu kozmik cismin

This artist’s impression shows the surroundings of the supermassive black hole at the heart of the active galaxy NGC 3783 in the southern constellation of Centaurus (The Centaur). New observations using the Very Large Telescope Interferometer at ESO’s Paranal Observatory in Chile have revealed not only the torus of hot dust around the black hole but also a wind of cool material in the polar regions.

oluşumunu ortaya ilk atan kişi ise 1939 yılında yaptığı açıklama ile dikkatleri çeken bilim adamı Robert Oppenheimer’dir. Açıklamasını Einstein’ın genel görelilik yani izafiyet teorisine

dayandırarak yapar. İlk gözlem ise 1971 yılında Uhuru uydusu tarafından yapılarak kara deliğin varlığı ispat edilmiş olur.

Nasıl oluşur?

Gökyüzünün ateş böceği diye nitelendirebileceğimiz yıldızlar da olmasa kara delik diye bir kavramda olmayacak. Milyonlarca yıl parlayan yıldızlar da gün geliyor sönerek evrimini tamamlıyor. Yani kara delikler, yakıtı tükenen yıldızların şiddetli şekillerde büzüldükten sonra tekrar ısınıp patlaması sonucu oluşuyor en kısa anlatımı ile. İnfilak eden yıldızların bir bölümü uzaya dağılıp çekirdek büzülmesine devam ederken yoğunluğu da giderek artıyor. Yoğunluğu üst seviyeye ulaşan yıldız sonunda ısıyı, ışığı ve çevresindeki her şeyi yutabilecek güçlü bir çekim kuvvetine sahip olarak bir kara deliğe dönüşüyor.

Etki alanı

Kara delikler çevresinde bulunan yıldızları, gök taşlarını hatta gezegenleri dahi yutabilecek güce sahipler. Uzaydaki miadını dolduran cisimleri yutup, giderek büyüyen evrenin dengesini sağlamış oluyorlar. Bir kara delik dünyaya yaklaşırsa sahip olduğu kuvvetli çekim gücü sayesinde tüm göktaşlarını yörüngelerinden söküp alarak dünyanın göktaşı yağmuruna tutulmasına neden olabileceği söylenir.

Başka bSupermassiveblackhole_nasajplir örnekte de Mars’ın kara deliğe dönüşebilmesi için 1 cm3’lük bir hacme sıkıştırılması gerektiği belirtilir. Saniyede 300 bin km hıza sahip kara deliğin çekim gücünden kaçmak imkansız. Bilinen en büyük kara delik ise Güneş’in kütlesinden 17 milyar kat daha büyük olan 220 milyon ışık yılı uzaklığındaki “Perseus Takımyıldızı”dır. Kara deliklerin içinde zaman kavramının olmadığı da bilim insanları tarafından iddia edilirken her kara deliğin de bir ömrü olduğu belirtilir. Milyarlarca yıl yaşayan kara delikler sonunda arkalarında bir toz bulutu bırakarak yok olmayı tercih ederler.

Evrenler arası geçiş noktası

Einstein’ın genel görelilik kuramı evrendeki kara deliklerin birbirine solucan delikleri ile bağlı olduğunu belirtir ve kara delikler ikinci bir evrene geçiş kapısı olarak nitelendirilir. Solucan delikleri sayesinde evrenler arası seyahat etmek mümkün gözüküyor gibi olsa da kayıtlarda henüz geçiş yapmayı başaran seyahat meraklısı bulunmamakta.

Bir önceki yazımız olan Dünyanın ilk elektronik bitkisi üretildi başlıklı makalemizde bitki, gül ve yapay hakkında bilgiler verilmektedir.

.